| Spis treści |
|---|
| Charakterystyka i wizerunek Asnyka |
| Page 2 |
| Page 3 |
| Page 4 |
| Page 5 |
| Page 6 |
| Wszystkie strony |
Strona 1 z 6
Niewiele rzeczy mnie równie rozśmiesza i niewiele wydaje mi się banalniejszymi niż inwentarz typów teatralnych. Gdy słyszę lub czytam uwagi krytyków, sortujących talenty aktorskie na: „szlachetne matki", „czarne charaktery", „chłodnych rezonerów", „czułych kochanków", „lekkomyślnych synów", „posłuszne córki", „złe teściowe", „dobrotliwe ciocie" itp., widzę w tej odwiecznej, nieruchomej klasyfikacji całą płytkość, całą szematyczność, całą pospolitość poglądu na życie śród ludzi, którym zdaje się, że je na wskroś przewiercają swoim ostrym wzrokiem.
Życie to ulega rozwojowi i gwałtownym przewrotom, wytwarza nowe postacie stosunków i nowe odmiany charakterów, a oni ciągle prawią o jakichś na początku świata stworzonych, w arce Noego przechowywanych i dotąd istniejących „chłodnych re-zonerach", „dobrotliwych ciociach" i „czarnych charakterach", które tak samo wyglądały i działały za Alkmeonidów w Atenach lub podczas wojen krzyżowych w Jerozolimie jak dziś w Zurychu lub Warszawie. Ktoś niegdyś wynalazł patron z wzorami do malowania ścian; podobnie ktoś niegdyś wynalazł patron do malowania typów i scen teatralnych. Trzeba tylko ten wzór położyć na tło jakiejś opowieści, pociągnąć farbą, a powstanie komedia lub dramat ze „szlachetną matką", „posłuszną córką", „czułym kochankiem" i „czarnym charakterem". Bez wątpienia mieszczaństwo, które stanowi szlachtę XIX w. i dostarcza głównego materiału do tworzenia „narodów", a więc najmocniej wyciska na nich piętno swej natury, posiada skłonność do oprawiania swych stosunków w ramy szablonu i wyrabia przeważnie charaktery zdawkowe, a teatr jest przede wszystkim instytucją mieszczańską. Nie znaczy to wszakże, ażeby obrazy teatralne były obrazami życia i ażeby ono w wytwarzaniu dramatów było fabryką odlewów, używającą do nich pewnych stałych form. Więcej powiem, najpotężniejsze dramaty życia nie występują na scenie, która dziś jest widownią najpospolitszych.
