Wybór pism krytycznoliterackich

Jest u nas jedno pisemko, które dając gościnny przytułek wszelkiego rodzaju kalekom pióra, pozwala im od czasu do czasu w kilkunastu wierszach popróbować sił... w przedmiocie krytyki. Zdarza się to zawsze, ile razy pojawi się jakiś nowy utwór, zachęcający do paszkwilu lub potrzebujący reklamy. Wtedy ci nieubłagani zoile, przerwawszy na chwilę swe krytyczne obserwacje nad opadającym z kamienic tynkiem... lub popsutymi chodnikami, przenoszą je na pole literackie, rzucają zdumionemu światu i skruszonym autorom błyskawiczne prawdy.

I w duszy kobiety drgają uczucia potężne, zapalają się myśli świetne, rodzą się pragnienia rozległe. Ileż razy patrzymy na to krwawe pasowanie się niewieściego umysłu z siłą przyrodzoną, która objawić się pragnie, z niemocą sztuczną, która ją obezwładnia? Ileż razy jesteśmy surowymi sędziami ducha, który w całym swoim rozwoju walczył o niepodległość istnienia, o możności wydobycia się na zewnątrz? Świat czci kapłanki ogniska domowego, przyklaskuje ofiarom zgniecionym brzemieniem poświęcenia i niewoli, szaleje za boginiami rozkoszy, świat uwielbia kobietę, ale nie chce widzieć nic pod jej nadobnymi kształtami, oprócz abnegacji, czułości, rozpusty lub przewrotnej swawoli. Ten stary i stoczony przesądami świat zna tylko ideały: matek, żon... i bachantek; jednostki nie nadające się do żadnej z tych trzech kategorii odtrąca na procent... wyrodków. Autorki! Kobiety z nauką! Z talentem!... Produkta figlów natury lub jej omyłek! Więcej lub mniej głośny uśmiech szyderski, urągające sądy, wreszcie pobłażliwa litość — oto pojedyncze słowa wyroku o tych istotach.